Маалымат изде:
Ислам дининин булактары (Адиллаи шарийа)
Фикх илими негизги төрт бөлүмгө бөлүнөт
Мазхаб, мужтахид, фикх
Мужтахид
Бидат деген эмне?
 Ыйман маалыматтары
 Пайгамбарыбыз
 Динибиз жана бузук ишенимдер
 Курани карим
 Жалгыз Куран дегендер
 Меал жана тафсир окуу
 Ойдон чыгарылган хадис болобу
 Мазхаб, мазхабсыздык
 Сүннөт-бидат
 Асхабы кирам
 Олуяны таануу
 Гусул-хайз-даарат-намаз
 Орозо жана Рамазан
 Зекет, ушур жана садака
 Ажылык
 Курмандык жана адак
 Соода-сатык
 Халал жана харамдар
 Сыйкыр, куру ишенимдер
 Шиилик
 Ваххабилик
 Адеп-ахлак
 Нике жана үй-бүлө
 Жоолук жана сатри аврат
 Пайгамбарлар, аалымдар
 Диний ырлар, илахилер
 Сухбаттар
 Ибреттүү окуялар
 Дубалар жана маанилери
 Ыйык күн жана түндөр
 Башкаруучулук
 Кошумча темалар

Ийгиликтин себеби жана даражысы

Даанышман заттар айтышат:

Тарыхта мусулмандардын ийгиликтүү болууларынын себеби изилдене турган болсо мунун динге моюн сунууга байланыштуу экендиги көрүнөт. Ийгиликтин даражасы динибизге моюн сунуунун даражасынан көз каранды. Ким динге канчалык баш ийсе ал ошончолук ийгиликтүү болот. Толук баш ийген толук ийгиликтүү болот. Динибизде эмне кандай кылынат бардыгы белгилүү. Буларды кемчиликсиз орундаган адамдын ийгилиги ошончолук көп болот.

Көп ийгиликтүү болгон мезгилдердеги мусулмандардын кээ бир өзгөчөлүктөрү мындай болгон:

1- Алар диндүү-динсиз бардык адамдарга мээрим көрсөтүшкөн. Аллах үчүн душмандык кылуу жагдайлары албетте мындан сырткары. Динге душмандык кылган болсо аларга карата катуу болушкан. Чындыгында, Аллаху таала Курани каримде Асхабы кирамды мактап жатып: "Алар бири-бирин өтө сүйүшөт, бири-бирине өтө мээримдүү, бирок, Аллах душмандарына карата абдан катуу болушкан”, - деп билдирүүдө.

2- Бир дене сыяктуу болушкан. Денеде баш дагы, кол дагы, бут дагы болот. Бир мүчөнүн ооруусу бардык денеге таасир кылат. Ийгилик бул дененин ден-соолуктуу болуусуна байланыштуу.

3- Бир көңүл сыяктуу эле. Бир ишенимде болушкан, ошол эле кубаныч менен кайгыны бирдей сезишчү эле.

4- Максаттары бирөө гана болгон. Ал – Аллаху тааланын ыраазылыгы эле.

5- Амирге (башкаруучуга) баш ийип, көтөрүлүш кылышчу эмес. Фитна, бүлүк чыгарышчу эмес.

6- Бир киши болсо да отто күйбөсүн деп күнү-түнү эмгектенишер эле.

7- Динибизге баш ийүүдө өтө дыкаттуу болушкан.

8- "Биздин айыбыздан эч ким Жаханнамга кетпей тургандай жашайлы, Аллахтын кулдары бизге дуба кылышсын, баддуба кылышпасын (каргашпасын)”, - дешчү.

9- Жалган сүйлөшчү эмес, гыйбат, ушак-айың кылышчу эмес. Бири-бирине дуба кылышчу. Бир адамдын артынан андан пайда күтпөстөн дуба кылуунун кабыл боло тургандыгын билишчү.

10- Жакшылык кылууга, дуба алууга абдан маани беришчү.

Садага балээни кайтарат. Дуба болсо каза жана тагдырды өзгөртөт. Жабраил алейхиссалам Пайгамбарыбызга "саллаллаху алейхи ва саллам” келип бир жаш жигиттин ошол түнү өлө тургандыгын кабар берет. Пайгамбарыбыз ал жаш жигитти чакырып кандай арзуу-тилеги бар экендигин сурайт. Ал жаш жигит үйлөнгүсү келгендигин айтат. Дароо үйлөндүрүлөт. Ошол түнү жаш жигит жана жубайы намаз окуп дуба кылышат. Өздөрү үчүн даярдалган тамактарды жейли деген кезде эшикке бир кедей келип тамак сурайт, тамактын бардыгын ага беришет. Кедей адам абдан кубанып, дубасын берип кетет.

Таң атат. Пайгамбарыбыз ал жаш жигиттин өлүм кабарын күтүп турган эле. Эч бир кабар келбеген соң бирөөнү жиберет. Ал кабарчы жаш жигиттин тирүү, көңүлү жайдары аман-эсен экендигин айтып келет. Жабраил алейхиссалам Пайгамбарыбызга келип жаш жигиттин түнү бир кедейге өзү жей турган тамагын бергендигин, кедей болсо дуба бергендигинен улам Жанабы Хак ал жаш жигиттин өмүрүн узарткандыгын билдирет. Жаш жигиттин төшөгүндөгү жаздыктын алдын кароолорун буюрат. Жаздыгынын алдында өлгөн чоң жыланды табышат. Берген садага жана кедейдин дубасынын себеби менен жыландын жаш жигитти чага албагандыгын түшүнүшөт.


 


Курмандыкка чалынуучу малдын түрлөрү жана өзгөчөлүктөрү

Суроо: Кайсыл малдардан курмандык чалууга болот жана алар кандай болуусу керек, кандай кемчиликтери болбоо керек?

ЖООП

Муну бир канча бөлүм менен билдирели.

1- Кой, эчки, уй жана төөдөн курмандык чалууга болот.Башка жаныбарлардан курмандык чалууга болбойт. (Кол, эчки, уй тукуму жана төөдөн курмандык болот.)

2- Ургаачы жана эркек мал дагы курмандыкка болот. Койдун эркеги жана түсүнүн агы карасынан көп болгонун, ал эми эчкинин ургаачысын союу сооптуу болот. Баалары бирдей болсо кой сойуу уй сойуудан да сооптуу болот.

3- Жүнү кыркылган койду курмандыкка чалуу жана курмандык үчүн сатып алуу макрух болот.

4- Кой-эчки 1, уй 2, төө 5 жаштан ашкан болушу керек. 6 айдан ашкан козу чоң болсо курмандыкка чалууга болот.

5- Бир көзү сокур, аксап баса албаган, тиштеринин жартысы жок, кулагынын же куйругунун басымдуу бөлүгү жок, бир буту кесик же өлөйүн деп турган оорулуу малды курмандыкка чалууга болбойт.

6- Кийик сыяктуу этин жегенге боло турчу жапайы жаныбарларды курмандыкка чалууга болбойт. Жапайы өгүз (буйвол), жапайы төө (лама) жана жапайы койдон да курмандык чалууга болбойт. Аргындашкан болсо энесине каралат. Мисалы, жапайы кочкор менен бакма койдон туулган кой курмандыкка жарайт. Тескерисинче, эгер бир эркек эчки (теке) бир кийик менен аргындашса туулган баласы курмандыкка болбойт. Анткени, өкүм боюнча энесине каралат. Энеси үй жаныбары болсо курмандыкка болот.

7- Аталык бездери (жумурткалары) кичине, бооз, жүндөрү түлөп кеткен малды курмандыкка чалуу макрух болот.

8- Мурду же тили кесилген же болбосо көп бөлүгү жок болгон малды курмандыкка чалууга болбойт.

9- Кой-эчкиде бир, уйда эки эмчеги кесилген болсо курмандыкка жарабайт, бирок, баласын эмизе ала турган болсо жарайт.

10- Эки кулагы кесилген, бирөө түбүнөн кесилген, куйругу кесилген, бир же эки кулагы жок болгон мал курмандыкка болбойт.

11- Бир мүчөсү сөөгүнүн биринчи муунуна чейин, мисалы, буту тизесине чейин сынган (жулунган) малдан курмандык чалууга болбойт.

12- Курмандыкка чалына турчу өгүзгө минүү же аны сокого чейип жер айдоо макрух болот.

Суроо: Туулгандан кулагы өтө кичинекей болуп өсүп калган малды курмандыкка чалууга болобу?

ЖООП

Ооба, болот.

Суроо: Музоо кезинде мүйүзү түбү менен жулунуп мүйүзсүзөскөн уйду курмандыкка чалууга болобу?

ЖООП

Болот.

Суроо: Куйругу жок койду курмандыкка чалууга болобу?

ЖООП

Куйруксуз малды курмандык чалууга болбойт. Бирок, куйруктуусун табуу мүмкүн болбой калса гана экинчи бир кавил боюнча куйруксуз малды курмандыкка чалуу жаиз болот.

Суроо: Жапайы же аргындашуудан туулган жаныбардан курмандык чалууга болобу?

ЖООП

Жапайы кой, жапайы өгүз (буйвол) жана жапайы төө сыяктуу жаныбарлардын этин жеш жаиз болгону менен булардан курмандык чалууга болбойт. Аргын тукуму болсо, мисалы, жапайы кочкор менен үй коюнан туулган тукум курмандыкка болот. Ал эми, тескерисинче, б.а., бир теке кийик менен аргындашса туулган баласы курмандыкка болбойт. Себеби, өкүм боюнча энесине каралат. Энеси үй жаныбары болсо курмандыкка болот. (Дурр-ул-мухтар)

Биринчи жолу курмандык чала турган адам

Суроо: Биринчи жолу курмандык чала турган адамдын милдеттүү түрдө кой сойуусу керекпи?

ЖООП

Жок, динибизде андай нерсе жок.

 


 


 
    
Диний маалымат изде:

Имсак  
Күн  
Бешим  
Асыр  
Шам  
Куптан  


Имсак убактысы: Бул төрт мазхабда тең (шарий түндүн) акыры болуп эсептелет. Б.а. (Фажр-и садык) деп аталган асмандагы агаруунун чыгыштагы уфк-и захирий (көрүнгөн горизонт) сызыгынын бир чекитте көрүлүүсү. Орозо ушул убакытта башталат. Фажри садык убактысынын бийиктиги төрт мазхабда да 19 градус.
free counters
Сайтыбыздагы маалыматтар бардык адамдардын пайдалануулары үчүн даярдалган.
Түп нускасын өзгөртпөө шарты менен уруксат албастан эле маалыматтардан пайдаланууга болот.
Баштапкы бет катары   |    Сактап кой   |    Биз менен байланыш   |    RSS   |   Paylaş Бөлүш