Ислам дини » Мазхаб тууралуу » Малики мазхабын таклид




Малики мазхабын таклид


СурооТиш пломбасы, желди жана заараны кармай албоо, кан ириң сыяктуу кандайдыр бир нерсенин агуу себеби менен Малики мазхабын таклид кылган адам эмнелерге көңүл бөлүүсү керек?


ЖООП
Малики мазхабын таклид кылган Ханафи бир гана гусулда, дааратта жана намазда өз мазхабынын шарттарына кошумча Маликинин фарздарына уйуп, муфситтеринен сактанат. Калган жерлерин Ханафи сыяктуу орундайт. Сүннөт жана макрухтарында өз мазхабына уят.

Ханафиден айырмаланган жерлери мына булар:

1- Гусулда ниет, мувалат жана делк фарз.

a) 
Гусул, даарат жана намазды баштоодо ниет кылууда Малики мазхабына уйууга ниет кылуусу керек. [Даарат алгандан, гусул алгандан же намаз окугандан кийин Маликиге уйууга ниет кылбагандыгын эстесе «Бул даарат же гусулду Малики боюнча алдым, намазды Малики боюнча окудум» десе жаңыдан даарат алуунун, гусул алуунун, намаз окуунун кереги жок.]

Ниет - гусулду баштап жатканда кылынат. Унутулса гусулдан кийин эстеген кезде ниет кылса да сахих болот. Гусулду баштоодо жунуптуктан тазаланууга деп ниет кылынат; жунуп болгондугун билүү менен гусул алган адам ансыз деле буга ниет кылган болот.

Мувалат – дене мүчөлөрүн тыным албастан жуу.

Делк – жуулган жерлерди кол же сүргү менен жеңил сүртүү, жышуу. Ошол жерди кармоо дагы делк ордуна өтөт.

бГусулда чачты хилалдоо, [б.а., чач арасына эки колдун манжаларын киргизип тартуу] фарз. [Тарак менен хилалдаса да болот.]

вАял кишинин гусулда чачтарынын түбүнө, б.а., башынын терисине суу тийип жаткан болсо өрүлгөн чачын жандырбастан үстүн сууласа да болот. Чачтын түбү сууланбаса өрүлгөн чачты жандыруу керек. Өрүлбөгөн чачтын бардыгын жуу – фарз. [Ханафиде дагы ушундай.]

гГусулда жуулбай калган жерин бир айдан кийин эстесе дагы ошол жерин гана дароо жуушу керек. Жуубаса гусулу батыл болот.

2- 
Дааратта ниет, мувалат, делк, баштын толугун масх кылуу – фарз. Ниет колдорду, оозду, мурунду же бетти жууп жатканда кылынат.

a) 
Дааратта каштардын жана кирпиктердин алдындагы терини жуу, кулак аркасы менен чач арасындагы терини, кулактын жумшак жеринин алдындагы чач жана терини масх кылуу – фарз. 


бАлдында тери көрүнгөн жука сакалды масх кылуу, коюу сакалды жуу – фарз.

вАял киши чачын толугу менен масх кылат. Өрүлгөн чачын ачпайт. Өрүүнүн үстүнөн масх кылат.

гБуттун манжаларын хилалдоо мустахаб. Даарат алып жатканда кол манжалары ачылып жабылгандыгы үчүн өзүнөн өзү делк болот. Аны өзүнчө хилалдоо керек эмес. Хилалдаса зыяны жок.

3- 
a) 
Уулдун, аялынын же чоочун аялдын [Терисин же чачтарын] шахват менен кармаган эркектин, эркектерди шахват менен кармаган аялдын даараты бузулат. Шахватсыз кармаса даараты бузулбайт. [Өзүнүн алдыңкы жана арткы уят жерлерин колунун ичи менен же манжаларынын ичи менен кармаган эркектин даараты бузулат.]

бКан, ириң, сары суу оору себеби менен чыкса, өз эркинен сырткары желди, заараны кармай албаса булар дааратты бузбайт. Ушул сыяктуу аялдардагы суюктук агуу дагы дааратты бузбайт.

гЧачты кыркканда, тырмак кескенде даарат бузулбайт. Сакал кырганда бузат деген аалымдар дагы болгондуктан устара менен сакал кылганда даарат алуу жакшы болот.

дДаараты бузулгандыгын билип, кийин даарат алгандыгынан шектенсе даарат алуусу керек. Даарат алдымбы же албадымбы, дааратым бузулдубу же бузулбадыбы деп шектенген адамдын даараты бузулган болот. Эгер даарат алгандыгын жана бузулбагандыгын эсетесе даараты бузулган болбойт.

еХанафиде намазда уктоо дааратты бузбайт. Намаздын сыртында жатып, бир нерсеге таянып уктоо дааратты бузат. Бирок, Маликиде намазда да, намаздын сыртында да эгер уйку катуу болбосо бузбайт. Катуу болсо бузат. Мисалы, тахиййатта уктап калса даараты бузулат, бирок, жеңил уктаган болсо даараты бузулбайт.

4- 
Таяммум намаз убактысы киргенден кийин алынат.

5- 
a) 
Маасынын үстү жана алды толугу менен масх кылынат. Маасыны бутту жуу машакатынан улам кийүү сахих болбойт. Сүннөткө уйуу же сууктан коргонуу ниети менен кийүү керек. Эч ниет кылбастан кийсе, кийин бул маасыны сүннөткө уйуу ниети менен кийдим десе ниети сахих болот.

бМаасы үстүндө эч нажасат болбоосу керек, маасынын таза болуусу – фарз.

вМаасы тери же ошого окшош нерседен болот, жүндөн болбойт.

гМаликиде маасынын масх мөөнөтү жок. Жунуп болгонго чейин чыгаруу керек эмес. Бир гана Жума күндөрү гусул үчүн чыгаруу – сүннөт. Маликини таклид кылган адам 24 саттан артык кийе албайт. Себеби, өз мазхабы болгон Ханафиден чыккан болуп эсептелбейт.

6- 
Намазда ар рекетте Фатиха окуу, эки сажда арасында отуруу, рукуда, саждаларда туманинет, б.а., тынч туруу жана намаз акырында салам берүү – фарз. [Жамаат имамдын аркасында Фатиха окубайт. Ханафилер сыяктуу кылынганда бул фарздар да орундалган болот.]

7- 
Колдун үстүнө сажда кылуу сахих эмес. Шафии жана Ханбалиде дагы ушундай. Ханафиде танзихен макрух.

8- 
Фасык же бидатчы болгон имамга уйуу сахих эмес.

9- 
Маликини таклид кылган адам бир муктаждык болгондо сапарда Маликини таклид кылып эки намазды жам кылса (бириктирип окуса) болот.

10- 
Сапарда кириш чыгыш күнүнөн сырткары 4 күн же андан көп калууга ниет кылган адам муким болот. 4 күндөн мурда бүтө тургандыгын ойлогон иши үчүн барган жерде балким эртең кетемин деп 18 күндөн көп калса муким болот.

11- 
Сапарда 10 күн калган адам 15 күндөн аз калгандыктан Ханафи боюнча сафари болуп эсептелгени менен Малики боюнча муким болуп саналат. Себеби, кириш чыгыш күндөрүнөн сырткары 4 күн же андан көп калууга ниет кылган адам Маликиде муким болот. 3 күн же андан да аз калса сафари болот. Эгер Ханафиге уюп, 3 күндөн көп калган жерде 2 рекет окуса намаз сахих болбойт. Себеби, Маликиде муким болгон адамдын 4 рекет окуусу фарз. Ханафиде болсо сапарда 4 рекет окуу макрух. Малики фарз дегендиги үчүн фарзга уюлат, 4 рекет кылып окулат.

Кириш-чыгыш күндөрүндө өлчөм – имсак убактысы. Күн орозодогу сыяктуу имсак убакытысында башталат. Эртеси күнү имсак убактысына чейин уланат.

Мисалы, Бишкекке Имсак убактысынан кийин таң азаны окулуп жатканда кирип келген адам кириш күнү болгондугу үчүн ал күндү эсептебейт. Эгер имсак убактысынан мурда кирсе имсак убактысынан кийинки күн кириш күнү болбойт. Имсак убактысынан кийин чыкса ал күн чыгыш күнү.

Демек, бир киши бир жерге күн чыгып жатканда кирсе ал күн кириш күнү болгондугу үчүн эсепке кошпойт. Үч күн калгандан кийин төртүнчү күнү имсак убактысынан кийин, мисалы, күн чыгып жатканда ал жерден чыкса кириш-чыгыш күндөрү эсептелбегендиги үчүн ал адам үч күн ошол жерде калган болот жана сафари болот. (Mанахиж-ул ибад)

80
кмлик алыстыкка кеткенде Маликиде сафари болгону менен Ханафиде сафари болбойт. Бул жерде Маликиге уюлуп 2 рекет окулса Ханафиге карата намаз сахих болбойт, 4 рекет окуусу фарз.

Бир мазхабды таклид кылуу өз мазхабынан чыгып ошол мазхабга кирүү болуп эсептелбейт. Ал мазхабдагы таклид кылынган маселенин бир гана фарздарына жана муфситтерине уюлат. Ханафиде сүннөт болгон бир нерсе Маликиде макрух болсо да орундалат. Мисалы:

а) Ханафи мазхабында намаз окуп жатканда Фатихадан мурда Аузу Бисмиллах айтуу сүннөт, Маликиде макрух. Маликини таклид кылган адам Аузу Бимиллах окуйт.

бМаликиде Субханака окуу макрух, Ханафиде сүннөт. Маликини таклид кылган адам Субханака окуйт.

вАялдын муаййен абалы 13 күн уланса бул аялдын Ханафиге карата 10 күндөн кийинкилери үзүр болгондугу үчүн гусул алып намаздарын окуйт. Маликиде муаййен абал 15 күнгө чейин. 15 күнгө чейин кан токтобостон намаз окуй албайт. Мындай аял 15 күнгө чейин кан токтобосо күтөт. 16.чы күнү гусул алып намазын баштайт. Ханафи фарз деген 10 күндөн кийинкилеринин казасын окуйт. Нифастагы абал дагы ушундай. Б.а., Малики боюнча нифас болуп, Ханафи боюнча нифас болбогон күндөрдө окулбаган намаздар кийин казалары окулат. Мына ушундайча эки мазхабдын тең фарздарына уялган, мафситтеринен сактанылган болот.

Хайз жана нифас жагдайы


1- 
Хайздын эң азы жок. Бир тамчы келсе дагы хайз деп кабыл кылынат. Эң көбү болсо 15 күн. 15 күндөн көп келсе истихаза болот. [Ханафиде хайздын эң азы 3, эң көбү 10 күн. Мындан азы же көбү истихаза.]

2- 
Экинчи хайздын болуусу үчүн арадан эң аз 15 күн өтүүсү керек. 15 күн өтө электе кан келсе бул хайз эмес истихаза [үзүр], мурундан чыккан кан сыяктуу. Гусул албастан намаз окулат.

3- 
Айисадан келген кан хайз болбойт, истихаза болот. Айиса жашы Маликиде 70, Ханафиде 55.

4- 
Кош бойлуулук кезден же төрөт алдында келген кан хайз. [Ханафиде истихаза.]

5- 
Кесарево, б.а., эненин курсагы кесилип бала алынганда чыккан кан нифас болбойт. [Ханафиде нифас болот.]

6- 
Нифастын эң узак мөөнөтү 60 күн. [Ханафиде 40 күн.]

7- 
Нифас көрүп жатканда 15 күн эч кан келбесе тазаланган болот. Бул 15 күндүк тазалыктан кийин кайрадан кан келсе бул кан нифас эмес хайз каны болот.

8- 
Нифас каноолорунун арасындагы тазалык күндөрү 15 күндөн аз болсо нифас деп эсептелет. Арадагы тазалык күндөрү эсептен чыгарылып каноо күндөрү жыйналып 60 күн болсо анда аялдын нифасы аяктаган болот. Мисалы 20 күн кан, 7 күн таза, кийин 17 күн кан, 10 күн таза, кайра 23 күн кан көрсө кан көрүлгөн күндөрдүн топтому 60 болгондуктан нифасы аяктаган болот. 15 күн өтө электе каайра кан келсе истихаза болот. 15 күн өткөндөн кийин келсе хайз болот.

Маликини таклид кылуу тууралуу окурмандардын суроолору

СурооТам Илмихалда: "Дааратта кулактын жумшак учунун жанындагы тери жана чачтар Ханафиде бет болуп саналат. Маликиде башка кирет, масх кылуу фарз», - делүүдө. Кулакты дагы масх кылуу фарзбы?

ЖООП

Дааратта кулак менен чач арасында калган аркадагы жана үстүндөгү чачсыз терини жана кулакдын жумшак учунун алдындагы чач жана терини масх кылуу фарз. Бул жер бет менен бирге жуулган болот. Жууса масхтын ордуна өтөт. Өзүнчө масх кылуу керек эмес.

Баш масх кылынп жатканда дагы колдор кулактарга чейин жетсе чачтуу тери менен кулактын аркасындагы жана үстүндөгү чачсыз тери дагы масх кылынган болот.

Б.а., кулактын өзүн масх кылуу фарз эмес. Жогоруда билдирилгендей үстүндөгү жана жанындагы чач менен кулак арасындагы чачсыз терини масх кылуу фарз.

Кан дааратты бузабы?

СурооБир жерим канаганда дааратым бузулган болобу?

ЖООП

Колубузду бычак кесип кан чыкса дааратыбыз бузулат, бирок, мындан кийин ошол кесилген жерден кан чыкса анда дааратыбыз бузулган болбойт. Биринчи чыккан кан бузат, андан кийинкилер Маликини таклид кылгандын дааратын бузбайт. Биринчи деген сөздү туура эмес түшүнүп албоо керек! Колду бычак менен кесип алганда даарат бузулду, андан кийин ошол жаракаттан, б.а., ошол эле жаракаттан чыккан кан жана ириңдер дааратты бузбайт. Бирок, башка бир жерин бычак кессе кайра даараты бузулат. Ал жерден кийинки чыккандар дааратты бузбайт. Б.а., оору себеби менен чыккан кан, ириң, заара ж.б. нерселер дааратты бузбайт. Жөн туруп мурдубуз канап кетсе бул самавий үзүр болгондуктан дааратыбыз бузулган болбойт. Желди кармай албоо, заараны кармай албоо сыяктуу самавий үзүрлөр Маликиде дааратты бузбайт.


Артка
 
    
Диний маалымат изде:

Имсак  
Күн  
Бешим  
Асыр  
Шам  
Куптан  


Имсак убактысы: Бул төрт мазхабда тең (шарий түндүн) акыры болуп эсептелет. Б.а. (Фажр-и садык) деп аталган асмандагы агаруунун чыгыштагы уфк-и захирий (көрүнгөн горизонт) сызыгынын бир чекитте көрүлүүсү. Орозо ушул убакытта башталат. Фажри садык убактысынын бийиктиги төрт мазхабда да 19 градус.
free counters
Сайтыбыздагы маалыматтар бардык адамдардын пайдалануулары үчүн даярдалган.
Түп нускасын өзгөртпөө шарты менен уруксат албастан эле маалыматтардан пайдаланууга болот.
Баштапкы бет катары   |    Сактап кой   |    Биз менен байланыш   |    RSS   |   Paylaş Бөлүш