Ислам дини » Сүннөт-бидат » Сооп багыштоо




Сооп багыштоо


Суроо: Ханафи мазхабындагы бир адам кылган ибадаттарынын сообун өлгөн жана тирүү адамдарга багыштай алабы?

Жооп

Ооба, багыштай алат. Ибадаттар үч түрдүү болот:

1 – Зекет, садага жана кафараттар сыяктуу бир гана мал-мүлк аркылуу орундалган ибадаттардын сообун өлүү жана тирүү баарына багыштоого болот.

2 – Ажылык сыяктуу дене аркылуу жана мал-мүлк аркылуу орундалган ибадаттардын дагы сообун багыштоо жаиз.

3 – Бир гана дене аркылуу орундалган намаз, орозо, тасбих, тахлил, тахмид жана Курани карим окуу, дуба кылуу сыяктуу ибадаттардын сообун багыштоо да жаиз. Бир адам кандайдыр бир ибадатты орундап жатканда же орундап бүтүп, мисалы, намаз, орозо, садага, Курани карим окуу, ажылык, умра, олуянын кабырын зыярат жана кайтыш болгон адамга кепин берүү сыяктуу ибадаттарды орундап жатып сообун өлүү жана тирүү, башкаларга хадия кылууга (белек кылууга, багыштоого) ниет кылса болот. (Атфал-ул муслимин)

Имам Шафии жана Имам Малик хазреттери: "Бир гана дене аркылуу орундалган ибадаттардын сооптору өлгөн кишиге хадия кылынбайт”, - деп айтышты. Бирок, кийин келген Шафии аалымдары: "Эй, Рабби! Окуганыман пайда болгон соопту өлгөндөргө васыл кыла көр (бере көр)!” деген сыяктуу дуба кылса васыл боло тургандыгы билдирилди.

Белгилүү болгондой, өлгөн адам үчүн Курани карим окулат. "Окулган Курандын сообу өлгөн адамга барбайт” дегендердин айткандары жаңылыш экени ачык айкын көрүнүп турат. Хадиси шарифте айтылды:

"Көрүстөндөн өтүп бараткан бир киши 11 Ихлас окуп, сообун кабырдагыларга багыштаса, өлгөндөрдүн саны канча болсо ошончо сооп берилет.” [И. Ахлагы]

Бир адам фарз болобу, нафил болобу кандайдыр бир ибадатты орундап жатып же орундап бүткөндөн кийин сообун өлгөн жана тирүү баарына багыштай алат.

Намаз, орозо, ажылык, садага, Курани карим окуу, олуянын кабырын зыярат, курмандык, зикир сыяктуу ибадаттардын соопторун башкаларга багыштай алат. Багыштаган адамдын өз сообу кемибейт жана бардык момундарга да сообу тийет. Тактап айтканда, багышталгандарга бөлүнбөй, ар бирине бирдей тийет.

Ар бир ибадаттын сообун Пайгамбарыбыз алейхиссаламдын ыйык рухуна да багыштоого болот. Ибни Омар хазреттери Пайгамбарыбыз алейхиссалам үчүн умра кылган.

Ибн-ис Сарраж хазреттери да Расулуллах алейхиссалам үчүн он миңден көп хатим окуган жана ыйык рухуна курмандык чалган болчу. (Хидайа)

Ошентип, ар момун кылган ибадаттарынын соопторун алгач Пайгамбарыбыздын ыйык рухуна жана эне-атасына жана бардык момун мусулмандарга багыштоого тийиш! Сообу баарына тең тийет. Өзүнүн сообунан эч кемибейт.

Истигфар кылуу

Суроо: "Өлүүлөрүңөр үчүн истигфар кылгыла!” - деп айтылууда. Өлүүлөр үчүн кантип истигфар кылынат? Истигфар кылуу менен истигфар окуу бөлөк нерселерби?

Жооп: Ооба, бөлөк нерселер. Истигфар окуу "Астагфируллах” деп айтуу же истигфар дубасын окуу. Истигфар кылуу кайрымдуулук, жакшылык кылып, күнөөлөрдүн кечирилүүсүнө себепкер болуу дегендик. Сообу өлгөндөр үчүн деп курмандык чалуу, Куран окуу, мечит салуу жана суу чыгаруу сыяктуу кайрымдуулук иштерин кылуу же башкасына кылдыруу истигфар кылуу болот.

Бир киши: "Йа, Расулаллах, кайтыш болгон эне-атамдын күнөөлөрүнүн кечирилүүсү үчүн эмне кылышым керек?” – деп сурады. Ага: "Алар үчүн дуба кыл, Куран оку жана истигфар кыл!” – деп жооп берди. (Эй, Балам, Илмихали)

Күнөөгө себепкер болуу

Суроо: Бир аят жана бир хадисте: "Бирөө башка бирөөнүн күнөөсүнүн азабын тартпайт”, - деп айтылып жатканда башка бир хадисте: "Жамандыкка себепкер болгон адам ал жамандыкты кылгандын күнөөсүнүн азабын тартат”, - деп айтылууда. Бул бири-бирине кайчы эмеспи? Муну кандай түшүнсө болот?

Жооп: Бири-бирине кайчы эмес. Акыркы хадиси шарифтин мааниси төмөндөгүчө:

"Динибизде бир "Сүннөтү хасана” чыгарган (жакшы бир жол ачкан) адам анын сообун жана аны менен амал кылгандардын сообун алат, ал жол менен кеткендердин сообунан да эч нерсе кемибейт. Кимде-ким динибизде бир "Сүннөтү саййиа” чыгарса (жаман бир жол ачса) анын күнөөсү жана ал жол менен кеткендердин күнөөлөрү да ага берилет. Ал жаман жол менен кеткендердин кунөөлөрүнөн да эч нерсе кемитилбейт”. (Муслим)

Бир ыйык хадисте жакшылыкка себепкер болгон адамдын сооп ала тургандыгы, жамандыкка себепкер болгон адамдын күнөө ала тургандыгы билдирилүүдө. Күнөөгө себепкер болгон адам өзүнүн күнөөсүнүн азабын тартат. Күнөө кылган адамдын күнөөсү кемибейт, анын күнөөсү башкасына жүктөлбөйт. Күнөөгө себепкер болгон адам дагы ошол эле күнөөгө орток болууда. Эч ким башка бирөөнүн күнөөсүнүн азабын тартпайт, ар бир адам кылган күнөөсүнүн азабын тартууда.

Муртад болуп өлсө

Суроо: Бир адам бизге дуба кылса, акыларын кечирип, соопторун багыштаса, кийин өзү муртад болуп өлсө, анын бизге багыштаган сооптору бизден кайра алынабы?

Жооп: Жок, кайра алынбайт.

Куран окуп багыштоо

Суроо: Окуган Курани каримди кимдерге багыштаган туура болот?

Жооп: Алгач Пайгамбарыбыз алейхиссаламга, башка пайгамбарларга, Ахли байтка, кутман сахабаларга, табииндерге, мазхаб имамдарыбызга, Силсилаи алиййага, машайыхы изамга жана бардык момундарга багыштап, белек кылган жакшыраак болот.

Сообун белек кылуу (багыштоо)

Суроо: Окуган дуба жана зикирлерибизден пайда болгон соопту бир адамга белек кылганыбыздан кийин башка адамга да белек кылсак болобу?

Жооп: Башка бирөөгө да белек кылууга болот, өлүү-тирүү дүнүйөдөгү бардык мусулмандарга белек кылса болот. Ар бир адамга өзгөчө белек кылууга болгону сыяктуу жалпы белек кылууга да болот. Белек кылган адамга ошол эле нерсени кайра белек кылууга болбойт. Мисалы, 70 миң тавхид келмесин окуду. Бул хатми тахлилди кайтыш болгон бирөөгө белек кылган болсо, кийин башка бирөө кайтыш болсо ага дагы багыштай алат. Анан башкалар да кайтыш болсо бардыгына бөлөк-бөлөк багыштай алат. Багышталган хатми тахлилди ошол эле кишилерге кайра экинчи жолу багыштай албайт. Анткени, мурда багыштаган болчу.  


Артка
 
    
Диний маалымат изде:

Имсак  
Күн  
Бешим  
Асыр  
Шам  
Куптан  


Имсак убактысы: Бул төрт мазхабда тең (шарий түндүн) акыры болуп эсептелет. Б.а. (Фажр-и садык) деп аталган асмандагы агаруунун чыгыштагы уфк-и захирий (көрүнгөн горизонт) сызыгынын бир чекитте көрүлүүсү. Орозо ушул убакытта башталат. Фажри садык убактысынын бийиктиги төрт мазхабда да 19 градус.
free counters
Сайтыбыздагы маалыматтар бардык адамдардын пайдалануулары үчүн даярдалган.
Түп нускасын өзгөртпөө шарты менен уруксат албастан эле маалыматтардан пайдаланууга болот.
Баштапкы бет катары   |    Сактап кой   |    Биз менен байланыш   |    RSS   |   Paylaş Бөлүш